☎ 0212 216 01 06✉ bilgi@interpatent.com.trİstanbul, Türkiye
İnter Patent 20. Yıl logosu

Yeni Bitki Türleri (Bitki Islahçı Hakları)

Gerek generatif (tohumla üreyen) ve gerekse vegetatif (yumru, fide, fidan, çelik vs ile üreyen) bitkilerde rutin bitki ıslah yöntemleri ile yeni genotipler geliştirilebilir. Bu genotipler, ilgili yönetmelikler çerçevesinde yapılan işlemler sonucu, uygun performans gösterdikleri ve diğer bazı kriterleri yerine getirdikleri takdirde yasal olarak Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından tescil edilir. Bu genotipleri geliştirenlere ıslahçı, tescil sonucu elde ettikleri haklara da bitki ıslahçı hakları denir. Tarım ve Orman Bakanlığı hak sahiplerine bitki çeşitlerine göre 25 ila 30 yıl koruma sağlar.

Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına ilişkin kanuna buradan ulaşabilirsiniz…

Detaylı bilgi için tıklayınız.

Hangi bitki çeşitleri korunur? Dört şart

5042 sayılı Kanun'un 3. maddesine göre, yeni, farklı, yeknesak ve durulmuş olduğu tespit edilen bitki çeşitleri, kanundaki diğer şartların yerine getirilmesi kaydıyla ıslahçı hakkı verilerek korunur.

  • Yenilik: Çeşidin çoğaltım veya hasat edilmiş materyali, başvuru tarihinden geriye doğru yurt içinde bir yıl, yurt dışında dört yıl, ağaç ve asmalarda altı yıl öncesine kadar kullanım amacıyla hak sahibi tarafından veya onun rızasıyla satılmamış veya umuma sunulmamışsa çeşit yeni kabul edilir (m. 5).
  • Farklılık: Başvuru veya rüçhan hakkı tarihinde herkesçe bilinen çeşitlerden açıkça ayırt edilebilen çeşit farklı sayılır (m. 6).
  • Yeknesaklık: Kullanılan çoğaltım metoduna bağlı muhtemel değişiklikler dışında, ilgili özellikler bakımından bir örneklik gösteren çeşit yeknesak kabul edilir (m. 7).
  • Durulmuşluk: Birbirini izleyen çoğaltımlar sırasında veya belirli çoğaltım dönemleri sonunda ilgili özellikleri değişmeksizin aynı kalan çeşit durulmuş kabul edilir (m. 8).

Çeşit ismi

Korunan bir çeşidin ismi onun umumî ismi haline gelir. İsim, çeşidin tanınmasını sağlamak kaydıyla anlamlı veya anlamsız bir kelime veya kelime grubundan, kelime ve rakamlardan veya harf ve rakamlardan oluşabilir; ancak önerilen isim içinde, çeşitle ilgili ürünler bakımından marka alınmasını markalar mevzuatı açısından engelleyecek unsurlar bulunamaz (m. 9).

Koruma süresi

Koruma süresi ıslahçı hakkının tescilinden itibaren 25 yıldır. Bu süre ağaçlar, asmalar ve patates için 30 yıldır. Koruma süresinin sona ermesi, takvim yılı sonu itibarıyla hesaplanır (m. 10).

Hak nasıl sona erer?

Aşağıdaki hallerden birinin gerçekleşmesiyle ıslahçı hakkı kendiliğinden sona erer: koruma süresinin sona ermesi, hak sahibinin hakkından vazgeçmesi veya yıllık ücretlerin belirlenen sürelerde ödenmemesi. Hakkın sona ermesi halinde hak konusu çeşit, sona erme nedeninin gerçekleştiği tarihten itibaren umumun malı sayılır (m. 55).

Zorunlu lisans

Islahçı hakkının tescilinden itibaren üçüncü yılın sonunda, kamu yararının gerektirmesi halinde ıslahçı hakkı zorunlu lisansa konu yapılabilir. Millî savunma veya halk sağlığı açısından korunan çeşidin kullanılmaya başlanması, kullanımının artırılması veya yaygınlaştırılması büyük önem taşıyorsa kamu yararının bulunduğu kabul edilir (m. 18).

Başvuru ve tescil

Başvurular Tarım ve Orman Bakanlığı'na yapılır. Bakanlığın ıslahçı hakları sayfasında başvuru formu ve çevrimiçi başvuru sistemi (UPOV EAF Application System) bulunur. Tescil edilen çeşitler Bitki Çeşitleri Bülteninde ilan edilir; başvuru sahipleri çeşitlerinin tescil edildiğini bültenden takip ederek tescil ücretini Bakanlık Merkez Döner Sermaye İşletmesi hesabına yatırır ve dekontu Bakanlığa iletir. Korunan çeşitlere ait yıllık ücretlerin her yıl Ocak ayı içerisinde ödenmesi gerekir; ödenmezse koruma sona erer.

Sık sorulan sorular

Bitki ıslahçı hakkı nedir?

Yeni geliştirilen bitki çeşitlerini geliştirene (ıslahçıya) tanınan, tescille elde edilen haktır. Tescil, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yapılır.

Hangi bitki çeşitleri korunabilir?

5042 sayılı Kanun'a göre yeni, farklı, yeknesak ve durulmuş olduğu tespit edilen bitki çeşitleri, kanundaki diğer şartların yerine getirilmesi kaydıyla ıslahçı hakkı verilerek korunur.

Koruma süresi ne kadardır?

Koruma süresi ıslahçı hakkının tescilinden itibaren 25 yıldır; ağaçlar, asmalar ve patates için 30 yıldır. Süre takvim yılı sonu itibarıyla hesaplanır.

Islahçı hakkı hangi hallerde sona erer?

Koruma süresinin sona ermesi, hak sahibinin hakkından vazgeçmesi veya yıllık ücretlerin belirlenen sürelerde ödenmemesi hallerinde hak kendiliğinden sona erer. Bu durumda çeşit umumun malı sayılır.

Başvuru nereye yapılır?

Başvurular Tarım ve Orman Bakanlığı'na yapılır. Bakanlık sayfasında başvuru formu ile çevrimiçi başvuru (UPOV EAF Application System) seçeneği yer alır.

Yıllık ücretler ne zaman ödenir?

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın sayfasına göre korunan çeşitlere ait yıllık ücretlerin her yıl Ocak ayı içerisinde ödenmesi gerekir; süresinde ödenmeyen çeşitlerin koruması son ödeme tarihi itibarıyla sona erer.

Kaynaklar

Bu sayfadaki bilgiler ilgili kanun metinlerine ve resmî kurum sayfalarına dayanır (son kontrol: 19 Kasım 2026); hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat değişebileceğinden başvuru öncesi güncel metni kontrol edin.

Destek almak ister misiniz?

Teklif Al Diğer Mülkiyet Alanları