Çip, mikroçip, silikon çip, bilgisayar çipi olarak da bilinen entegre devreler, nanometre boyutlarında üretilmiş elektronik devrelerdir. Genel olarak yarı iletken, iletken ve yalıtkan katmanlardan oluşur. 5147 sayılı kanunumuzda entegre devre, içeriğinde en az bir aktif eleman barındırması ve ara bağlantılarından bir kısmının ya da tümünün bir parça malzeme içerisinde ve / ve ya üzerinde bir araya getirilmiş ara ve ya son formdaki bir ürün olarak tanımlanmıştır. Entegre devreyi oluşturan tabakaların üç boyutlu dizilimini gösteren görünüm ise entegre devre topoğrafyasını oluşturmaktadır.
Entegre devre topoğrafyası hak sahibine 10 yıllık koruma sağlar. Bu süre;
- Ticari olarak pazara sürülmesinden itibaren 2 yıl içinde TPK’ya yapılan başvuru ile
- Ya da piyasaya sürülmeden önce direkt TPK’ya yapılan başvurunun başlangıç tarihinden itibaren başlar. 10. takvim yılının bitiminde de sona ermektedir.
Entegre Devre Topoğrafyalarının Korunması Hakkında Kanun için tıklayınız...
Koruma için aranan şart: orijinallik
Bir entegre devre topoğrafyası, tasarlayıcısının kendi fikrî çabası sonucu ortaya çıkmış ve tasarlama sırasında entegre devre üreticileri ve topoğrafya tasarlayıcıları arasında bilinmiyorsa orijinal sayılır. Bilinen elemanların ve ara bağlantıların düzenlenmesinden oluşan bir topoğrafya, bütün olarak ele alındığında, bir araya getirilmiş şekli bakımından orijinallik şartını taşıyorsa korumadan yararlanır (m. 5). Kanun kapsamındaki korumadan yararlanma, yapısında korunan bir topoğrafya bulunduran entegre devrenin herhangi bir üründe kullanılıp kullanılmamasına bağlı değildir.
Korumanın başlangıcı ve süresi
Koruma, topoğrafyanın hak sahibi tarafından veya onun izniyle üçüncü bir kişi tarafından yurt içinde veya yurt dışında ilk kez ticari açıdan piyasaya sürüldüğü tarihten itibaren iki yıl içinde tescil başvurusunun da yapılmış olması kaydıyla, sözü edilen piyasaya sürülme tarihinde; ticari açıdan piyasaya sürümün olmadığı hallerde ise tescil başvurusunun yapıldığı tarihte başlar (m. 6). Koruma süresi 10 yıldır ve 10. takvim yılının bitiminde sona erer.
Hak sahibi kimdir?
- Koruma hakkı, topoğrafyanın tasarlayıcısına veya onun hukukî haleflerine aittir; birden çok kişi tasarlamışsa aksine sözleşme yoksa hak müştereken kullanılır (m. 7).
- Aksine sözleşme yoksa memur, hizmetli ve işçilerin işlerini görürken tasarladıkları topoğrafyanın koruma hakkı işverene aittir (m. 8).
- Üniversitelerde bilimsel çalışma yapan öğretim elemanlarınca tasarlanan topoğrafyalar üzerindeki hak öğretim elemanlarına aittir (m. 9).
- Hizmet sözleşmesi dışındaki iş görme sözleşmeleri çerçevesinde tasarlanan topoğrafyaların hak sahibi, aksine anlaşma yoksa işi veren kişidir (m. 10).
Hak sahibinin yetkileri ve sınırlar
Hak sahibi, izni dışında yapılan çoğaltma ve ticari amaçlı dağıtım gibi fiilleri önleme konusunda inhisarî yetkilere sahiptir (m. 11). Koruma altındaki topoğrafyanın ticari olmayan kişisel amaçlar için veya yalnızca değerlendirme, analiz, araştırma ya da eğitim amaçları için çoğaltılması koruma hakkı kapsamı dışındadır (m. 12).
Başvuru ve tescil
Topoğrafyaların tescilinde yetkili kuruluş Türk Patent ve Marka Kurumu'dur (TPK). Tescil başvuruları yazılı olarak ve her topoğrafya için ayrı yapılır (m. 13). Başvuru dilekçesi şu bilgi ve belgeleri içerir (m. 14):
- Başvuru sahibinin adı ve adresi
- Topoğrafya hakkında özet bilgi
- Başvuru ücretinin ödendiğine dair belge
- Topoğrafyanın ilk ticari kullanım tarihi veya böyle bir kullanımın gerçekleşmediğine dair beyan
- Hak sahipliğinin ne şekilde elde edildiğinin beyanı
- Başvuru vekil aracılığı ile yapılıyorsa vekâletname
Sık sorulan sorular
Entegre devre topoğrafyası nedir?
Entegre devreyi oluşturan tabakaların üç boyutlu dizilimini gösteren, üretim amacıyla hazırlanmış ve herhangi bir formatta sabitlenmiş görüntüler dizisidir (5147 sayılı Kanun, m. 2).
Koruma süresi ne kadardır?
Entegre devre topoğrafyası hak sahibine 10 yıllık koruma sağlar. Bu süre, ticari olarak pazara sürülmesinden itibaren 2 yıl içinde TPK'ya yapılan başvuru ile ya da piyasaya sürülmeden önce doğrudan TPK'ya yapılan başvurunun başlangıç tarihinden itibaren başlar ve 10. takvim yılının bitiminde sona erer.
Her topoğrafya korunur mu?
Hayır, topoğrafyanın orijinal olması gerekir. Tasarlayıcısının kendi fikrî çabası sonucu ortaya çıkmış ve tasarlama sırasında entegre devre üreticileri ile topoğrafya tasarlayıcıları arasında bilinmiyorsa orijinal sayılır. Bilinen elemanların ve ara bağlantıların düzenlenmesinden oluşan topoğrafya, bütün olarak ele alındığında orijinallik şartını taşıyorsa korunur (m. 5).
Başvuru nereye yapılır?
Entegre devre topoğrafyalarının tescilinde yetkili kuruluş Türk Patent ve Marka Kurumu'dur (TPK). Tescil başvuruları yazılı olarak ve her topoğrafya için ayrı yapılır (m. 13).
Çalışanın tasarladığı topoğrafya kime aittir?
Aralarındaki sözleşmede aksine bir hüküm yoksa memur, hizmetli ve işçilerin işlerini görürken tasarladıkları topoğrafyanın koruma hakkı işverenlere aittir (m. 8). Üniversitelerde bilimsel çalışma yapan öğretim elemanlarınca tasarlanan topoğrafyalar üzerindeki hak ise öğretim elemanlarına aittir (m. 9).
Araştırma veya eğitim amacıyla çoğaltmak serbest midir?
Koruma altındaki topoğrafyanın ticari olmayan kişisel amaçlar için veya yalnızca değerlendirme, analiz, araştırma ya da eğitim amaçları için çoğaltılması hak kapsamı dışındadır (m. 12).
Kaynaklar
- 5147 sayılı Entegre Devre Topoğrafyalarının Korunması Hakkında Kanun (mevzuat.gov.tr)
Bu sayfadaki bilgiler ilgili kanun metinlerine ve resmî kurum sayfalarına dayanır (son kontrol: 19 Kasım 2026); hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat değişebileceğinden başvuru öncesi güncel metni kontrol edin.

